เทรนด์ส่งออก “ธุรกิจสัตว์เลี้ยง” โอกาสใหม่ของผู้ประกอบการไทยในตลาดโลก

เทรนด์สำคัญของตลาดสัตว์เลี้ยงโลก

1. Pet Humanization ดันสินค้าพรีเมียมโตต่อเนื่อง

การมองสัตว์เลี้ยงเสมือนสมาชิกครอบครัวทำให้เจ้าของพร้อมจ่ายเพื่อสินค้าคุณภาพสูง ไม่ต่างจากการ ดูแลคนในบ้าน ทั้งในแง่โภชนาการและสุขภาพจิตของสัตว์เลี้ยง สินค้ากลุ่มพรีเมียมที่เติบโตเด่น ได้แก่

• อาหารสัตว์เลี้ยงระดับพรีเมียมและซูเปอร์พรีเมียม เช่น สูตรออร์แกนิก ปลอดสารปรุงแต่ง หรือ ใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติ
• อาหารเกรดเดียวกับมนุษย์ (Human-grade) ที่เน้นวัตถุดิบสดใหม่ แปรรูปน้อย และระบุ สารอาหารชัดเจน
• อาหารเฉพาะทาง (Functional / Specialty) เช่น สูตรสำหรับสัตว์เลี้ยงสูงวัยสูตรควบคุม น้ำหนัก สูตรดูแลข้อ กระดูก ผิวหนัง หรือสูตรเฉพาะโรค เช่น โรคไต ภูมิแพ้

2. ความต้องการสินค้าปลอดภัยและตรวจสอบย้อนกลับได้

ผู้บริโภคในสหรัฐฯ และยุโรปให้ความสำคัญกับมาตรฐานความปลอดภัยอาหารสัตว์เลี้ยงไม่แพ้อาหาร มนุษย์ โดยให้ความเชื่อถือกับโรงงานที่ได้รับมาตรฐานสากล เช่นGMP, HACCP, ISO รวมถึงมาตรฐานเฉพาะด้าน อาหารสัตว์ นอกจากนี้ ผู้นำเข้าและผู้บริโภคยังต้องการข้อมูลที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ตั้งแต่ “ฟาร์มถึงชามอาหาร” (farm to bowl) ทั้งแหล่งที่มาของโปรตีนจากสัตว์ วัตถุดิบจากธรรมชาติ และห่วงโซ่อุปทานที่โปร่งใส

3. กระแส Sustainability และ Circular Economy มาแรง

ความตระหนักด้านสิ่งแวดล้อมทำให้ผู้บริโภคหันมาสนใจสินค้าที่เป็นมิตรต่อโลกมากขึ้น โดยมีการ พิจารณา “รอยเท้าคาร์บอน” (Carbon Footprint) ของผลิตภัณฑ์ควบคู่ไปกับคุณภาพสินค้า แนวโน้มที่โดดเด่น ได้แก่ บรรจุภัณฑ์รักษ์โลก เช่น บรรจุภัณฑ์ที่ย่อยสลายได้ รีไซเคิลได้ หรือใช้วัสดุจากเศษเหลือทางการเกษตร อาหารจากโปรตีนทางเลือก และการใช้วัตถุดิบเหลือใช้ทางการเกษตรหรืออาหาร (upcycled ingredients) มา พัฒนาเป็นส่วนผสมในอาหารสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะในตลาดยุโรปประเด็นด้านความยั่งยืนอาจพัฒนาจนกลายเป็น “เงื่อนไขสำคัญ” ในการเข้าตลาด ทั้งผ่านกฎระเบียบและความต้องการของผู้บริโภค

4. Pet Tech และสินค้าไลฟ์สไตล์สำหรับสัตว์เลี้ยง

เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในชีวิตสัตว์เลี้ยงมากขึ้น โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ที่เจ้าของมีไลฟ์สไตล์เร่งรีบหรือ ต้องออกไปทำงานนอกบ้าน ทำให้สินค้า Pet Tech เติบโตเร็ว เช่น อุปกรณ์อัจฉริยะ (Smart Devices) ได้แก่ ปลอกคอ GPS, อุปกรณ์ติดตามสุขภาพ, กล้องดูสัตว์เลี้ยง, เครื่องให้อาหารและน้ำอัตโนมัติ แอปพลิเคชันและ แพลตฟอร์มบริการ สินค้าแฟชั่นและไลฟ์สไตล์ ที่สะท้อนตัวตนเจ้าของและสัตว์เลี้ยงไปพร้อมกัน

5. ตลาดเฉพาะกลุ่ม (Niche Market) ขยายตัวรวดเร็ว

นอกจากสุนัขและแมว ผู้บริโภคเริ่มหันมาสนใจสัตว์เลี้ยงทางเลือกหรือสัตว์ Exotic มากขึ้น เช่น นก สัตว์เลื้อยคลาน เต่า กระรอกบิน และสัตว์ขนาดเล็กอื่นๆ ส่งผลให้เกิด“ตลาดเฉพาะกลุ่ม” ที่ต้องการผลิตภัณฑ์ เฉพาะทางเพิ่มขึ้นตามไปด้วย สินค้าที่น่าจับตา ได้แก่ อาหารสัตว์เลี้ยงแบบ Plant-based หรือสูตรโปรตีน ผสมผสานสำหรับเจ้าของที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม ผลิตภัณฑ์สำหรับสัตว์เลี้ยง Exotic วิตามินและอาหารเสริม สินค้า สำหรับสัตว์เลี้ยงในคอนโด เช่น ห้องน้ำสัตว์เลี้ยงแบบประหยัดพื้นที่ เพื่อตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์คนเมือง

จุดแข็งและโอกาสของผู้ส่งออกไทย

ข้อมูลจากกระทรวงพาณิชย์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องระบุว่า ไทยก้าวขึ้นมาเป็นผู้ส่งออกอาหารสุนัขและ แมวอันดับ 2 ของโลก โดยมีมูลค่าการส่งออกกว่า 2,600–2,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นประมาณ 3–10% ของตลาดโลก ขึ้นอยู่กับประเภทสินค้าและวิธีการนับ สะท้อนศักยภาพของอุตสาหกรรมอาหารและเกษตรไทยที่ แข็งแกร่งในห่วงโซ่อาหารโลก จุดแข็งสำคัญของไทยในธุรกิจสัตว์เลี้ยง ได้แก่

• • อาหารสัตว์เลี้ยง

ไทยเป็นหนึ่งในผู้ส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงอันดับต้นของโลก โดยเฉพาะอาหารสุนัขและแมว ด้วยความ เชี่ยวชาญด้านอาหารทะเลและการแปรรูปอาหาร ทำให้สามารถพัฒนาเมนูโปรตีนจากปลาและสัตว์น้ำที่มีคุณค่า ทางโภชนาการสูง พร้อมต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์พรีเมียมและ Functional ได้หลากหลาย

• • วัตถุดิบธรรมชาติและสมุนไพรไทย

ไทยมีทรัพยากรทางการเกษตรและสมุนไพรจำนวนมาก เช่น ขมิ้นชัน กระชาย ใบเตย มะขามป้อม ที่สามารถพัฒนาเป็นส่วนผสมเชิงหน้าที่ (Functional Ingredients) ในอาหารและผลิตภัณฑ์เสริมสำหรับสัตว์เลี้ยง เช่น ช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน บำรุงขนและผิวหนัง หรือช่วยเรื่องระบบขับถ่าย ซึ่งสร้างจุดขายที่แตกต่างจากคู่แข่งได้ อย่างชัดเจน

• • ศักยภาพ OEM/ODM ให้แบรนด์ต่างประเทศ

อุตสาหกรรมอาหารสัตว์เลี้ยงไทยมีความพร้อมด้านเทคโนโลยีการผลิต มาตรฐานคุณภาพ และกำลังการ ผลิต ทำให้ไทยเป็นฐานการผลิตในรูปแบบ OEM/ODM ให้กับแบรนด์จากต่างประเทศจำนวนมาก โดยเฉพาะ สินค้าในตลาดพรีเมียมที่ต้องการมาตรฐานสูงและความยืดหยุ่นในการออกสูตร

• • สินค้าไลฟ์สไตล์และงานดีไซน์

งานหัตถกรรมและดีไซน์ไทยมีเอกลักษณ์ สามารถนำมาต่อยอดสู่สินค้า PetLifestyle เช่น เปลและเตียง สัตว์เลี้ยงจากเส้นใยธรรมชาติ เสื้อผ้าและแอคเซสซอรีลายไทยร่วมสมัย ของเล่นแฮนด์เมด หรืออุปกรณ์ตกแต่ง บ้านที่ออกแบบให้กลมกลืนกับเฟอร์นิเจอร์และไลฟ์สไตล์ของเจ้าของ

ความท้าทายสำคัญที่ต้องรับมือ

แม้โอกาสของธุรกิจสัตว์เลี้ยงจะสดใส แต่ผู้ประกอบการไทยยังต้องเผชิญกับความท้าทายหลายด้าน ได้แก่

• • กฎระเบียบด้านความปลอดภัยอาหารสัตว์ใน EU และ US ที่เข้มงวดขึ้น

ทั้งสหภาพยุโรปและสหรัฐฯ มีข้อกำหนดด้านสุขอนามัย วัตถุดิบต้องห้าม สารตกค้าง และการติดฉลากที่ ละเอียดมาก รวมถึงการตรวจสอบโรงงานและระบบตรวจสอบย้อนกลับอย่างเคร่งครัด ทำให้ผู้ส่งออกจำเป็นต้อง ลงทุนในมาตรฐานโรงงาน กระบวนการตรวจสอบ และระบบเอกสารอย่างต่อเนื่อง

กลยุทธ์สู่ความสำเร็จในตลาดโลกสำหรับผู้ประกอบการไทย

เพื่อเปลี่ยนโอกาสในธุรกิจสัตว์เลี้ยงให้กลายเป็นความได้เปรียบทางการแข่งขันอย่างยั่งยืน ผู้ประกอบการ ไทยควรให้ความสำคัญกับประเด็นต่อไปนี้

• พัฒนาสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มสูง (Value-added) ผ่านนวัตกรรมสูตรอาหาร วัตถุดิบเฉพาะทาง และการ ผสมผสานสมุนไพรหรือโปรตีนทางเลือก
• ยกระดับมาตรฐานสากล ทั้งด้านคุณภาพ ความปลอดภัย ความยั่งยืน และการตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อรองรับกฎระเบียบและความคาดหวังของผู้นำเข้ารายใหญ่
• สร้างความแตกต่างด้วยแนวคิด Sustainability และ ESG เช่น การใช้วัตถุดิบในประเทศอย่างมีความ รับผิดชอบ การลดของเสียในกระบวนการผลิต หรือการใช้บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
• ลงทุนใน “การสร้างแบรนด์” และการสื่อสารเรื่องราว ตั้งแต่แหล่งที่มาของวัตถุดิบแนวคิดการดูแลสัตว์ เลี้ยง ไปจนถึงบทบาทของธุรกิจในการดูแลสิ่งแวดล้อมและสังคม

ตัวอย่างเช่น ผู้ประกอบการไทยสามารถพัฒนาอาหารสัตว์เลี้ยงจากโปรตีนแมลงที่เพาะเลี้ยงในประเทศ ผสานกับ สมุนไพรไทยที่มีคุณสมบัติเด่นด้านสุขภาพ บรรจุในบรรจุภัณฑ์ย่อยสลายได้หรือรีไซเคิลง่าย พร้อมเล่าเรื่องราวด้าน การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและการสนับสนุนชุมชนเกษตรกรในท้องถิ่น กลยุทธ์เช่นนี้จะช่วยเพิ่มโอกาสใน การเจาะตลาดยุโรปและตลาดพรีเมียมที่ให้ความสำคัญกับ ESG และสินค้ายั่งยืนอย่างมีนัยสำคัญ